جراحی راس (Ross Procedure) یک عمل قلب باز برای درمان برخی بیماریهای دریچه آئورت است. در این روش، دریچه پولمونر سالم بیمار به جای دریچه آئورت قرار میگیرد و محل آن با یک هموگرافت ریوی جایگزین میشود. به طور کلی عمل شامل آمادهسازی بیمار، برداشت و انتقال دریچهها، اتصال مجدد عروق کرونری و بررسی عملکرد دریچههای جدید است.
در ادامه مراحل جراحی راس را از بررسیهای پیش از عمل و آمادهسازی بیمار تا انجام جراحی، مراقبتهای بعد از عمل، عوارض احتمالی و پیگیریهای بلند مدت بررسی میکنیم.
این مطلب توسط دکتر رامین بقایی، متخصص جراحی قلب و عروق، تهیه و بررسی شده است تا بیماران و خانوادهها با مراحل انجام جراحی راس (Ross Procedure) و روند کلی این عمل به زبان ساده و علمی آشنا شوند.
جراحی راس چگونه انجام میشود؟
جراحی راس طی چند مرحله انجام میشود؛ در این روش دریچه پولمونر بیمار به جای دریچه آئورت قرار میگیرد و مسیر پولمونر با هموگرافت ریوی بازسازی میشود. مراحل اصلی عمل عبارتاند از:
۱. بیهوشی عمومی و آمادهسازی بیمار
در ابتدای عمل، بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار گرفته و تیم بیهوشی به طور مداوم ضربان قلب، فشار خون، سطح اکسیژن و سایر علائم حیاتی را کنترل میکند. پیش از شروع جراحی، تجهیزات و شرایط لازم برای انجام عمل قلب باز نیز آماده میشود.
۲. دسترسی به قلب و اتصال به دستگاه قلب و ریه
برای دسترسی به قلب، معمولاً قفسه سینه از طریق استرنوتومی باز میشود. سپس بیمار به دستگاه قلب و ریه مصنوعی (Cardiopulmonary Bypass) متصل میشود.
بر اساس توضیحات Cleveland Clinic، بیمار در جراحی راس به دستگاه قلب و ریه (Cardiopulmonary Bypass) متصل میشود تا دستگاه به طور موقت وظیفه قلب و ریه را در طول جراحی بر عهده بگیرد و امکان انجام عمل روی قلب فراهم باشد.
https://my.clevelandclinic.org/health/treatments/16744-aortic-valve-ross-procedure
۳. برداشت دریچه آئورت آسیب دیده
پس از آمادهسازی، دریچه آئورت معیوب برداشته و محل آن برای دریافت اتوگرفت ریوی آماده میشود. در صورت وجود مشکل در ریشه یا ساختار اطراف آئورت، جراح اقدامات لازم را متناسب با شرایط بیمار انجام میدهد.
۴. برداشت اتوگرفت ریوی
در این مرحله، دریچه پولمونر سالم بیمار به همراه بخش موردنیاز از ساختار اطراف آن برداشته میشود. این بافت که اتوگرفت ریوی نام دارد، قرار است در موقعیت دریچه آئورت قرار بگیرد.
۵. انتقال اتوگرفت ریوی به موقعیت آئورت
اتوگرفت ریوی در محل دریچه آئورت قرار میگیرد و با بخیه به ریشه آئورت متصل و در جای خود ثابت میشود. به این ترتیب، اتوگرفت نقش دریچه جدید آئورت را بر عهده میگیرد.
مطابق اطلاعات Stanford Medicine درباره جراحی راس، اتوگرفت ریوی پس از انتقال به موقعیت آئورت به ریشه آئورت متصل و در محل خود ثابت میشود.
۶. اتصال مجدد عروق کرونری
در صورت نیاز به جابجایی ریشه آئورت، دهانه عروق کرونری از ریشه قبلی جدا و به ریشه جدید متصل میشوند. این مرحله برای حفظ خون رسانی مناسب به عضله قلب اهمیت زیادی دارد.
۷. جایگذاری هموگرافت ریوی
پس از انتقال دریچه پولمونر به موقعیت آئورت، نوبت به بازسازی مسیر خروجی بطن راست میرسد. مطابق شرح جراحی راس در Stanford Medicine، برای این بخش از یک دریچه ریوی اهدایی یا pulmonary homograft استفاده میشود.
۸. بررسی عملکرد دریچههای جدید
پس از تکمیل کاشت هر دو دریچه، عملکرد آنها و وضعیت جریان خون بررسی میشود. جراح همچنین از نبود نشتی قابل توجه، انسداد یا مشکل در مسیر عروق کرونری و عملکرد مناسب قلب اطمینان حاصل میکند.
۹. جدا کردن بیمار از دستگاه قلب و ریه و پایان عمل
پس از اطمینان از عملکرد مناسب قلب و دریچهها، بیمار به تدریج از دستگاه قلب و ریه جدا میشود. سپس قفسه سینه بسته شده و بیمار برای ادامه پایش و مراقبتهای اولیه به بخش مراقبتهای ویژه منتقل میشود.
نکته مهم: جراحی راس یک عمل پیچیده و تخصصی است. جزئیات اجرای آن با توجه به شرایط قلب، آناتومی بیمار و تکنیک جراح میتواند متفاوت باشد.
بیشتر بخوانید: مراحل ارزیابی کاندیدای پیوند قلب
بررسی عملکرد دریچهها در پایان جراحی راس چگونه است؟
پس از کاشت اتوگرفت و هموگرافت، عملکرد هر دو دریچه و مسیرهای خروجی قلب بررسی میشود. مهمترین موارد ارزیابی عبارتاند از:
|
پارامتر ارزیابی |
هدف از ارزیابی |
|---|---|
|
اتوگرفت آئورتی |
بررسی عملکرد دریچه جدید آئورت |
|
هموگرافت ریوی |
ارزیابی عملکرد مسیر خروجی بطن راست |
|
نشتی دریچهها |
بررسی وجود نشت غیر طبیعی اطراف یا داخل دریچه |
|
عروق کرونری |
اطمینان از خون رسانی مناسب عضله قلب |
در صورت مشاهده مشکل قابلتوجه، جراح میتواند پیش از بستن قفسه سینه اقدامات اصلاحی لازم را انجام دهد. این بررسیها یکی از مراحل مهم برای ارزیابی نتیجه فوری جراحی راس به شمار میروند.
در جراحی راس، فقط تعویض دریچه اهمیت ندارد؛ عملکرد همزمان اتوگرفت آئورتی و هموگرافت ریوی باید در طول پیگیریهای بعد از عمل نیز به طور منظم بررسی شود.
بیشتر بخوانید: نارسایی دریچه آئورت
چه عواملی بر نتیجه جراحی راس اثر میگذارند؟
نتیجه جراحی راس به عوامل مختلفی در حین عمل بستگی دارد، از جمله:
- دقت تکنیک جراحی: بر عملکرد و دوام اتوگرفت و هموگرافت تأثیر میگذارد.
- اتصال صحیح عروق کرونری: برای حفظ خون رسانی مناسب عضله قلب ضروری است.
- آناتومی قلب و ریشه آئورت: در انتخاب تکنیک مناسب و نحوه کاشت اتوگرفت اهمیت دارد.
- تجربه تیم جراحی: انتخاب تکنیک مناسب و اجرای دقیق مراحل پیچیده جراحی را تسهیل میکند.
در مجموع انتخاب تکنیک مناسب و اجرای دقیق مراحل جراحی نقش مهمی در نتیجه نهایی جراحی راس دارد.
بیشتر بدانید: دوره نقاهت بعد از عمل راس (Ross) چقدر است؟
پیش از جراحی راس چه بررسیهایی انجام میشود؟
پیش از عمل، تیم درمان برای ارزیابی دقیق شرایط قلب و برنامه ریزی جراحی، معمولاً موارد زیر را بررسی میکند:
- دریچه آئورت: بررسی نوع و شدت بیماری و میزان اختلال عملکرد دریچه
- عملکرد بطنهای قلب: ارزیابی قدرت پمپاژ قلب و وضعیت حفرههای قلب
- ریشه آئورت: بررسی اندازه و ساختار ریشه آئورت برای انتخاب تکنیک مناسب جراحی
- دریچه پولمونر: اطمینان از سلامت و مناسب بودن آن برای استفاده به عنوان اتوگرفت
- اکوکاردیوگرافی و بررسیهای تصویربرداری: ارزیابی دقیق دریچهها، جریان خون و ساختار قلب
نتایج این بررسیها به جراح، امکان انجام جراحی راس و روش مناسب اجرای آن را متناسب با شرایط هر بیمار را میدهد.
چرا تجربه جراح در جراحی راس اهمیت دارد؟
جراحی راس از نظر تکنیکی پیچیده است و شامل بازسازی همزمان موقعیت آئورت و مسیر خروجی بطن راست میشود. به همین دلیل، تجربه جراح در انتخاب تکنیک مناسب، اجرای دقیق مراحل و مدیریت شرایط حین عمل اهمیت دارد. اجماع تخصصی EACTS نیز انجام جراحی راس توسط جراحان با تجربه و در مراکز دارای تجربه کافی را مورد تأکید قرار داده است.
جراحی راس و اهمیت انتخاب جراح با تجربه
دکتر رامین بقایی تهرانی فوق تخصص جراحی قلب و عروق است و در حوزه جراحیهای قلب کودکان و بزرگسالان فعالیت دارد. سوابق آموزشی ایشان شامل فوق تخصص جراحی قلب و عروق و همچنین گذراندن دوره تکمیلی جراحی قلب و عروق در فرانسه است.
جراحی راس به دلیل پیچیدگی تکنیکی و بازسازی همزمان مسیر آئورت و مسیر خروجی بطن راست، به ارزیابی دقیق و اجرای صحیح مراحل جراحی نیاز دارد. تجربه دکتر رامین بقایی در انجام این عمل میتواند در انتخاب تکنیک مناسب و مدیریت مراحل مختلف جراحی بسیار کمک کننده است.
جمع بندی درباره مراحل و روند جراحی راس
جراحی راس یک عمل پیچیده است که طی آن دریچه پولمونر بیمار به موقعیت آئورت منتقل و مسیر پولمونر با یک هموگرافت بازسازی میشود. از آمادهسازی و اتصال به دستگاه قلب و ریه تا بررسی عملکرد دریچهها در پایان عمل، اجرای دقیق هر مرحله اهمیت دارد. انتخاب تکنیک مناسب و تجربه جراح نیز در برنامه ریزی و انجام صحیح این فرایند نقش مهمی ایفا میکند.
اگر جراحی راس برای شما یا فرزندتان مطرح شده است، برای ارزیابی شرایط قلب و بررسی امکان انجام این روش، با دکتر رامین بقایی با شماره ۸۸۶۷۰۳۵۰-۰۲۱ تماس بگیرید و برای مشاوره تخصصی اقدام کنید.
۰ Comments