بیماری قلبی در کودکان یک بیماری واحد نیست. برخی مشکلات (مانند نقص‌های ساختاری قلب) از بدو تولد وجود دارند؛ بعضی دیگر پس از تولد و در پی بیماری یا التهاب ایجاد می‌شوند. اختلالات ریتم قلب نیز می‌توانند از کودکی وجود داشته باشند یا در سال‌های بعد تشخیص داده شوند، بنابراین همه بیماری‌ها را نمی‌توان فقط در دو گروه مادرزادی و اکتسابی جا داد.
شناخت این دسته‌ها کمک می‌کند اصطلاحی را که در معاینه یا گزارش پزشکی می‌شنوید بهتر بفهمید؛ اما نام یک بیماری به تنهایی شدت یا نیاز کودک به درمان را مشخص نمی‌کند. در این مقاله، نمونه‌های اصلی هر گروه، تفاوت آنها و مسیر کلی بررسی و درمان را به زبان ساده مرور می‌کنیم.
این مقاله با نام دکتر رامین بقایی، فوق تخصص جراحی قلب و عروق (کودکان و بزرگسالان) با هدف آشنایی خانواده‌ها با دسته‌های بیماری قلبی در کودکان و مسیر کلی بررسی آنها تهیه شده است.
اگر برای نتیجه معاینه، اکو یا گزارش قلبی فرزندتان پرسشی دارید، می‌توانید برای بررسی تخصصی و آگاهی از گام بعدی با مطب دکتر رامین بقایی تماس بگیرید: ۰۲۱۸۸۶۷۰۳۵۰
انواع بیماری قلبی در کودکان در یک نگاه
برای جداکردن دسته‌های اصلی، به زمان ایجاد مشکل و بخشی از قلب که درگیر می‌شود توجه کنید:
|
گروه |
معنای کلی |
نمونه‌ها |
|---|---|---|
|
نقص‌های مادرزادی ساختاری |
تغییر در ساختار قلب که از بدو تولد وجود دارد |
ASD، VSD، PDA، تنگی دریچه، تنگی آئورت، تترالوژی فالوت |
|
بیماری‌های اکتسابی |
مشکلی که پس از تولد ایجاد می‌شود |
بیماری کاوازاکی، بیماری روماتیسمی قلب، میوکاردیت |
|
اختلالات ریتم یا عضله قلب |
مشکلاتی که ممکن است علت یا زمان شروع متفاوت داشته باشند |
آریتمی، کاردیومیوپاتی |
برای شناخت بهتر مشکلات قلبی کودکان، ابتدا باید انواع اصلی این اختلالات را از هم تفکیک کرد.
انجمن قلب آمریکا نیز مشکلات قلبی دوران کودکی را در گروه نقص‌های مادرزادی، بیماری‌های اکتسابی و اختلالات ریتم بررسی می‌کند؛ بعضی کودکان ممکن است بیش از یک نوع مشکل داشته باشند.
برای مطالعه بیشتر: انواع نقص‌های مادرزادی قلب در کودکان (انجمن قلب آمریکا)
بیماری قلبی مادرزادی در کودکان چه انواعی دارد؟
نقص مادرزادی در شکل‌گیری قلب پیش از تولد ایجاد می‌شود، اما ممکن است پیش از تولد، در نوزادی یا حتی سال‌های بعد شناسایی شود. برخی انواع شناخته شده بر دیواره‌های قلب، دریچه‌ها یا مسیر عبور خون اثر می‌گذارند:
- نقص دیواره بطنی (VSD): بازشدگی در دیواره میان دو حفره پایینی قلب
- نقص دیواره دهلیزی (ASD): بازشدگی در دیواره میان دو حفره بالایی قلب
- مجرای شریانی باز (PDA): بازماندن ارتباط جنینی میان آئورت و سرخرگ ریوی
- نقص دریچه‌ای یا تنگی عروق: مانند تنگی دریچه ریوی یا تنگی بخشی از آئورت
- ناهنجاری‌های ساختاری چندگانه: تترالوژی فالوت؛ نمونه‌ای از نقص مادرزادی با چند تغییر ساختاری
این نام‌ها شکل‌های متفاوتی از نقص قلب را توصیف می‌کنند و به تنهایی نمی‌گویند کودک چه نشانه‌هایی خواهد داشت یا چه درمانی لازم است.
انجمن قلب آمریکا برای هر نقص، اثر متفاوتی بر مسیر جریان خون شرح می‌دهد. پس واژه «مادرزادی» زمان شکل‌گیری را بیان می‌کند، نه زمان تشخیص یا یکسان بودنِ شدت همه موارد.
برای مطالعه بیشتر: درباره نقص‌های مادرزادی قلب (انجمن قلب آمریکا)
بیماری های اکتسابی قلب در کودکان کدام اند؟
بیماری اکتسابی پس از تولد ایجاد می‌شود و ممکن است عضله قلب، دریچه‌ها یا رگ‌های قلب را درگیر کند. علت و پیامد هر بیماری یکسان نیست؛ چند نمونه شناخته شده عبارت‌اند از:
- بیماری کاوازاکی: بیماری التهابی که می‌تواند رگ‌های خونی (به ویژه سرخرگ‌های کرونری قلب) را درگیر کند.
- بیماری روماتیسمی قلب: آسیب دریچه‌های قلب که می‌تواند پس از تب روماتیسمی رخ دهد؛ تب روماتیسمی در برخی افراد پس از عفونت استرپتوکوکی گروه A ایجاد می‌شود.
- میوکاردیت: التهاب عضله قلب که علت‌های عفونی و غیرعفونی دارد؛ ویروس‌ها از علت‌های شناخته شده آن در کودکان هستند؛ اما تنها علت ممکن نیستند.
کاوازاکی از بیماری‌های اکتسابی مهم در دوران کودکی است که می‌تواند سیستم قلبی عروقی را درگیر کند.
طبق توضیحات مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا (CDC)، بیماری کاوازاکی می‌تواند قلب و عروق را درگیر کند. همچنین آسیب به سرخرگ‌های کرونری یکی از عوارض احتمالی آن است.
برای مطالعه بیشتر: بیماری کاوازاکی (مرکز کنترل و پیشگیری از بیماری‌های آمریکا)
آریتمی و بیماری عضله قلب در کدام دسته قرار می گیرند؟
آریتمی به اختلال در سرعت یا نظم ضربان قلب گفته می‌شود. بعضی اختلالات ریتم از بدو تولد وجود دارند و برخی دیگر در سال‌های بعد ظاهر می‌شوند؛ پس آریتمی را نمی‌توان همیشه فقط بیماری اکتسابی دانست.
کاردیومیوپاتی یا بیماری عضله قلب نیز می‌تواند علت‌های گوناگونی داشته باشد و ارزیابی علت آن در انتخاب مسیر مراقبت اهمیت دارد.
تپش قلب یا خستگی به تنهایی آریتمی یا کاردیومیوپاتی را ثابت نمی‌کند. پزشک با توجه به شرح حال، معاینه و در صورت نیاز آزمایش‌ها مشخص می‌کند آیا اختلالی وجود دارد و از چه نوعی است.
نشانه ها چه کمکی به شناخت بیماری قلبی کودک می کنند؟
برخی مشکلات قلبی ممکن است در معاینه معمول یا بررسی‌های دیگر شناسایی شوند و برخی با تغییراتی در تغذیه، تنفس، رشد یا توان فعالیت مطرح شوند.
این نشانه‌ها اختصاصی بیماری قلبی نیستند؛ بنابراین از روی یک علامت نمی‌توان نوع بیماری را تعیین کرد. اگر علامت تکرار شونده یا نتیجه معاینه شما را نگران کرده، آن را با پزشک مطرح کنید.
برای مرور نشانه‌های قابل توجه در نوزاد و کودک بزرگ‌تر، مقاله علائم بیماری قلبی در کودکان و زمان مراجعه را بخوانید.
اگر در گزارش قلبی کودک با مخفف‌هایی (مثل: ASD، VSD یا PDA) رو به رو شدید، از پزشک بپرسید این یافته در مورد فرزند شما چه اثری بر کار قلب دارد و چه نوع پیگیری لازم است؛ خود مخفف به تنهایی پاسخ این دو پرسش را نمی‌دهد.
چه زمانی بررسی بیماری قلبی در کودکان لازم است؟
اگر تغییرات مختلفی (مانند: دشواری تغذیه، تنفس غیر معمول یا کاهش توانِ فعالیت) تکرار می‌شود، یا در معاینه و بررسی قبلی یافته‌ای مطرح شده است، موضوع را با پزشک کودک در میان بگذارید.
نشانه‌ها به تنهایی نوع بیماری را تعیین نمی‌کنند؛ پزشک بر اساس سن، تداوم علامت و معاینه تصمیم می‌گیرد چه بررسی‌ای لازم است.
تشخیص بیماری قلبی در کودکان چگونه انجام می شود؟
ارزیابی با بررسی سابقه و علائم و معاینه آغاز می‌شود. بر اساس پرسش بالینی، پزشک ممکن است برای شناخت ساختار یا ریتم قلب بررسی‌های تکمیلی درخواست کند؛ لازم نیست همه کودکان همه این آزمایش‌ها را انجام دهند. مسیر کلی بررسی می‌تواند شامل این گام‌ها باشد:
- شرح حال و معاینه: بررسی سابقه پزشکی، رشد، علائم و یافته‌های معاینه
- آزمایش متناسب با پرسش پزشکی: مانند نوار قلب برای بررسی فعالیت الکتریکی یا اکوکاردیوگرافی برای دیدن ساختار و عملکرد قلب
- بررسی تکمیلی در صورت نیاز: انتخاب آزمایش‌های دیگر بر پایه نتیجه‌های قبلی و شرایط کودک
انجمن قلب آمریکا شرح حال و معاینه را از اجزای ارزیابی می‌داند و آزمایش‌هایی (مانند: نوار قلب و اکو) را بر اساس نیاز بالینی مطرح می‌کند.
برای مطالعه بیشتر: نشانه‌ها و تشخیص بیماری مادرزادی قلب (انجمن قلب آمریکا)
برای آشنایی با خدمات تشخیص بیماری‌های قلبی دکتر رامین بقایی، تشخیص بیماری‌های قلبی را ببینید.
درمان بیماری قلبی در کودکان چگونه تعیین می شود؟
درمان به نام بیماری به تنهایی وابسته نیست؛ نوع تغییر قلب، اثر آن بر گردش خون، علائم و وضعیت عمومی کودک در تصمیم‌گیری نقش دارند. بسته به ارزیابی تخصصی، برنامه ممکن است شامل یکی از این رویکردها یا ترکیبی از آنها باشد:
- پیگیری دوره‌ای: موارد بدون نیاز به مداخله فوری و مناسب برای پایش پزشکی
- دارو درمانی: بر پایه علت و اثر بیماری، با تجویز پزشک
- مداخله با کاتتر: برای برخی مشکلات ساختاری در صورت مناسب‌بودن آناتومی و شرایط کودک
- جراحی: برخی نقص‌های ساختاری یا بیماری‌های نیازمند مداخله جراحی طبق ارزیابی پزشکی
- درمان بیماری زمینه‌ای: برای بیماری‌های التهابی یا عفونی، مطابق تشخیص و راهنمای پزشک
این گزینه‌ها قابل جایگزینی خودسرانه با یکدیگر نیستند. تصمیم درباره درمان یا زمان آن فقط پس از مشخص شدن نوع مشکل و بررسی فردی کودک گرفته می‌شود.
نقش دکتر رامین بقایی در جراحی بیماری های قلبی کودکان
دکتر رامین بقایی فوق تخصص جراحی قلب و عروق برای کودکان و بزرگسالان، دارای تجربه چندین ساله برای جراحی تخصصی قلب کودکان است.
ارزیابی جراح زمانی مطرح می‌شود که بررسی‌های پزشکی وجود مشکل ساختاری و احتمال نیاز به جراحی را نشان دهد؛ هر بیماری قلبی کودکان به جراحی نیاز ندارد.
نتیجه گیری درباره تفاوت بیماری های قلبی کودکان
انواع بیماری قلبی در کودکان شامل نقص‌های مادرزادی، بیماری‌های اکتسابی و اختلالاتی (مانند: مشکلات ریتم یا عضله قلب) می‌شوند که زمان و علت شکل‌گیری آنها می‌تواند متفاوت باشد. تشخیص نوع و انتخاب درمان به بررسی پزشکی وابسته است؛ نام یک نقص یا یک علامت به تنهایی پاسخ این پرسش‌ها را نمی‌دهد.
اگر پس از ارزیابی، مطرح شدن نظر جراح قلب کودک را لازم می‌دانید، برای هماهنگی با مطب دکتر رامین بقایی با شماره ۰۲۱۸۸۶۷۰۳۵۰ تماس بگیرید و درباره مدارک لازم برای مشاوره بپرسید.
۰ Comments