شنیدن نام آنوریسم قلبی برای بسیاری از بیماران و خانوادهها نگران کننده است. این عارضه زمانی رخ میدهد که بخشی از دیواره قلب یا عروق اصلی آن دچار برآمدگی و ضعف شود و دیگر نتواند استحکام طبیعی خود را حفظ کند. این مشکل ممکن است در قسمتهای مختلف سیستم قلبی عروقی رخ دهد، از جمله: بطن چپ، بطن راست، آئورت و دهلیزها.
مهمترین نکته در آنوریسم قلبی تشخیص زود هنگام و درمان آن قبل از پارگی است. چرا که این اتفاق عوارض خطرناکی مانند افت فشار خون، شوک قلب و مرگ ناگهانی را در پی دارد. در ادامه مطلب به بررسی تمام جوانب این موضوع و راههای تشخیص، درمان و پیشگیری از پاره شدن آنوریسم قلبی میپردازیم.
آنوریسم قلبی چیست و چگونه ایجاد میشود؟
آنوریسم قلبی به معنای برآمدگی و بیرون زدگی دیواره قلب یا عروق اصلی آن به دلیل ضعف عضلات یا بافتهاست. این ضعف اغلب بر اثر حمله قلبی، فشار خون بالا یا آسیبهای مزمن ایجاد میشود. فرایند ایجاد آنوریسم معمولاً تدریجی است. ابتدا یک نقطه ضعیف در دیواره قلب شکل میگیرد؛ سپس به تدریج کشیده و نازک میشود و در نهایت به شکل برآمدگی درمیآید. با گذشت زمان فشار خون داخل قلب میتواند این برآمدگی را بزرگتر کند و خطر پاره شدن آن را افزایش دهد.
همین امروز وضعیت قلب خود را بررسی کنید و از خدمات تخصصی دکتر رامین بقایی بهرهمند شوید. فقط کافیست با مطب دکتر بقایی تماس بگیرید (02188670350) و نوبت خود را رزرو کنید یا از طریق فرم رزرو نوبت ثبت کنید.
آیا آنوریسم قلبی و خطرناک است؟
این بیماری به تنهایی یک هشدار جدی برای سلامتی محسوب میشود. کوچک ترین غفلت در پیگیری یا درمان آن عوارض مرگباری به دنبال دارد:
- اختلال در ریتم قلب
- کاهش توان پمپاژ قلب
- تشکیل لخته خون و آمبولی
در نهایت بدتر از همه این موارد خطر پارگی ناگهانی آنوریسم قلبی و خونریزی شدید وجود دارد. در پی این حادثه ممکن است شوک قلبی و مرگ ناگهانی ایجاد شود.
آنوریسم قلبی در چه مکانهایی ایجاد میشود؟
برآمدگی دیواره قلب یا آنوریسم (Aneurysm) میتواند در بخشهای مختلف قلب یا رگهای اصلی متصل به آن ایجاد شود. هر یک از این مکانها پیامدها و خطرات خاص خود را دارند که شناخت آنها به پزشک و بیمار در درمان دقیقتر و مراقبت بهترکمک میکند. مهمترین مکانهای ایجاد آنوریسم عبارتند از:
1. بطن چپ قلب
شایعترین محل ایجاد آنوریسم بطن چپ است، به ویژه در بیمارانی که سابقه حمله قلبی دارند. حمله قلبی عضلات بطن چپ را دچار آسیب شدید و نکروز میکند. به همین دلیل دیواره آن ضعیف و نازک و در برابر فشار خون درون قلب به سمت بیرون برجسته میشود. این نوع آنوریسم میتواند توان پمپاژ قلب را کاهش دهد و لخته خونی ایجاد کند.
2. بطن راست قلب
آنوریسم در بطن راست شیوع کمتری نسبت به بطن چپ دارد؛ اما بیخطر هم نیست. این حالت معمولاً در اثر بیماریهای مادرزادی قلب، برخی عفونتهای ویروسی یا باکتریایی و در موارد نادر به دنبال سکته قلبی رخ میدهد. آنوریسم بطن راست جریان خون به ریهها را کاهش میدهد و اکسیژن رسانی را مختل میکند. از همین طریق باعث علائمی مانند تنگی نفس و خستگی شدید میشود.
3. دهلیزهای قلب
آنوریسم دهلیزی یکی از نادرترین انواع آنوریسم است. این وضعیت بیشتر در افرادی دیده میشود که نقص مادرزادی در دیواره بین دهلیزی دارند. ایجاد آنوریسم در دهلیز میتواند منجر به نامنظمی ضربان قلب (آریتمی) شود و در برخی موارد خطر تشکیل لخته و سکته مغزی را افزایش دهد.
4. آئورت صعودی یا نزولی
آنوریسم آئورت صعودی معمولاً در نزدیکی دریچه آئورت یا ریشه آئورت شکل میگیرد و میتواند منجر به نارسایی دریچهای یا پارگی کشنده شود. آنوریسم آئورت نزولی خطر پارگی و شکاف دیواره آئورت یا دایسکشن (Dissection) را در پی دارد.
“Abdominal aortic aneurysms occur more frequently than thoracic aortic aneurysms. This may be because the wall of your thoracic aorta is thicker and stronger than the wall of your abdominal aorta.”
«آنوریسمهای آئورت شکمی بیشتر از آنوریسمهای آئورت قفسه سینه رخ میدهند. این موضوع ممکن است به این دلیل باشد که دیواره آئورت قفسه سینه ضخیمتر و قویتر از دیواره آئورت شکمی است.»
انواع آنوریسم قلبی
شناخت انواع این بیماری به تشخیص بهتر و انتخاب درمان مناسب کمک میکند:
- آنوریسم کروی: شبیه یک کیسه گرد در دیواره قلب شکل میگیرد
- آنوریسم دوکی شکل: برآمدگی در دو طرف رگ یا دیواره قلب ایجاد میشود
- آنوریسم حقیقی: شامل تمام لایههای دیواره قلب است که ضعیف و برجسته شدهاند
- آنوریسم کاذب (پسوآنوریسم): در این حالت پارگی جزئی دیواره اتفاق میافتد و خون توسط بافتهای اطراف محدود میشود. این نوع خطرناکتر از آنوریسم حقیقی است
هر یک از این انواع شدت و پیامدهای متفاوتی برای سلامت بیمار دارند.
علائم آنوریسم قلبی
علائم این بیماری بسته به اندازه و محل برآمدگی متفاوت است؛ اما شایعترین آنها عبارتند از:
- ضعف و خستگی مفرط
- درد یا فشار در قفسه سینه
- تپش قلب یا ضربان نامنظم
- سرگیجه و بیهوشی ناگهانی
- تنگی نفس یا دشواری در نفس کشیدن
یکی دیگر از علائم مرتبط ورم در پاها یا شکم به دلیل نارسایی قلبی است.
علل اصلی ایجاد آنوریسم قلبی
آنوریسم قلبی به علل مختلفی ایجاد میشوند، از جمله:
- فشار خون بالا: فشار مداوم روی دیواره قلب باعث ضعف آن میشود
- حمله قلبی: شایعترین علت، آسیب عضلات قلب پس از انفارکتوس است
- بیماریهای مادرزادی: برخی نوزادان با دیواره قلب ضعیف متولد میشوند
- عفونتها: مانند میوکاردیت یا اندوکاردیت که بافت قلب را ضعیف میکنند
- آترواسکلروز: سخت شدن دیواره رگها خطر آنوریسم را افزایش میدهد
در بسیاری از بیماران ترکیبی از این موارد وجود دارد که در طول زمان باعث تضعیف دیواره قلب و بروز آنوریسم میشوند.
عوامل خطر ایجاد آنوریسم قلبی
چند عامل میتوانند احتمال ابتلا به این بیماری را بیشتر کنند:
- دیابت
- سن بالا
- کلسترول بالا
- مصرف دخانیات
- چاقی و سبک زندگی کم تحرک
- سابقه خانوادگی بیماریهای قلبی
کنترل این موارد به پیشگیری از بزرگ و نازک شدن دیواره عروق کمک میکند.
بیشتر بدانید: میوکاردیت
نحوه تشخیص آنوریسم قلبی
پزشک متخصص بعد از گرفتن شرح حال دقیق و معاینه قلبی کامل برای تشخیص قطعی این بیماری از روشهای زیر استفاده میکند:
- نوار قلب (ECG): جهت بررسی اختلالات ریتم قلب
- MRI یا CT اسکن قلب: برای مشاهده دقیقتر اندازه و محل برآمدگی
- اکوکاردیوگرافی: تصویربرداری با امواج صوتی برای مشاهده ساختار قلب
- آنژیوگرافی یا سی تی آنژیوگرافی قلبی: تزریق ماده حاجب برای بررسی عروق و دیوارهها
درمان آنوریسم قلبی
انتخاب روش درمان آنوریسم قلبی به عواملی مانند محل ایجاد آن، اندازه برآمدگی، شدت علائم و وضعیت کلی سلامت بیمار بستگی دارد. پزشک با توجه به شرایط بیمار یکی یا ترکیبی از روشهای زیر را بهکار میبرد:
1. دارو درمانی
داروها معمولاً اولین خط درمان در بیماران با آنوریسم کوچک یا بدون علامت هستند. داروهایی مانند بتابلاکرها و مهارکنندههای ACE باعث کاهش فشار خون و کنترل ضربان قلب میشوند و در نتیجه فشار وارد بر دیواره ضعیف قلب را کاهش میدهند. علاوه بر این برای جلوگیری از تشکیل لخته و کاهش خطر سکته مغزی یا آمبولی داروهای ضدانعقاد نیز تجویز میکنند.
2. جراحی باز قلب (ترمیم باز آنوریسم)
در آنوریسمهای بزرگ، پرخطر یا همراه با علائم شدید جراحی باز قلب ضرورت دارد. در این روش جراح قسمت آسیب دیده یا نازک شده دیواره قلب را برمیدارد یا با استفاده از یک پچ آن را ترمیم میکند. این روش به ویژه در آنوریسم بطن چپ کاربرد دارد و میتواند عملکرد پمپاژ قلب را بهبود و خطر پارگی را کاهش دهد.
3. ترمیم اندووسکولار آنوریسم (Endovascular aneurysm repair, EVAR)
در مواردی که آنوریسم در آئورت صعودی یا نزولی ایجاد شده باشد استفاده از استنت و گرافت یکی از روشهای کم تهاجمی و مؤثر است. در این روش یک جسم لوله مانند (استنت) از طریق رگ وارد میشود. سپس اسنتنت در محل آنوریسم قرار میگیرد تا دیواره ضعیف را تقویت کند. از همین طریق احتمال پارگی را کاهش میدهد و انتخاب مناسبی برای بیمارانی که شرایط جسمانی مناسبی برای جراحی باز ندارند میباشد.
4. تغییر سبک زندگی
حتی پس از درمان دارویی یا جراحی، تغییر سبک زندگی نقش کلیدی در کنترل و پیشگیری از پیشرفت آنوریسم دارد. ترک سیگار، کنترل فشار خون و رعایت رژیم غذایی کم نمک و سرشار از میوه و سبزیجات کمک زیادی میکنند. انجام فعالیت بدنی منظم تحت نیز باعث بهبود وضعیت قلب و کاهش خطر عوارض میشود.
بیشتر بخواندی : تغذیه مناسب برای بعد از عمل قلب باز
روشهای پیشگیری از پاره شدن آنوریسم قلبی
رعایت نکات زیر برای کاهش خطر پارگی ضروری است:
- ترک سیگار و الکل
- تغذیه سالم و کم نمک
- انجام ورزشهای سبک و منظم
- پایبندی کامل به مصرف داروها
- کنترل دقیق فشار خون و قند خون
البته در کنار همه این موارد مراجعه منظم به پزشک نیز برای پیگیری وضعیت قلب نیاز است.
دکتر رامین بقایی، بهترین جراح قلب برای درمان آنوریسم قلبی
انتخاب پزشک متخصص و باتجربه نقش تعیین کنندهای در درمان موفق آنوریسم قلبی دارد. دکتر رامین بقایی تهرانی به عنوان یکی از برجستهترین پزشکان فوق تخصص جراحی قلب در ایران شناخته میشوند. ایشان عضو هیئت بورد جراحی قلب کشور هستند و سابقه بیش از 20 سال درمان بیماریهای این حوزه را دارند. تحصیلات ایشان در دانشگاههای علوم پزشکی شهید بهشتی و ایران بوده است.
جهت گرفتن نوبت جهت درمان آنوریسم قلبی میتوانید با ما در مطب دکتر رامین بقایی تماس (02188670350) بگیرید.
جمع بندی تمام انواع آنوریسم قلبی و مهمترین درمانها
آنوریسم قلبی نوعی برآمدگی خطرناک در دیواره قلب یا عروق اصلی است که میتواند در صورت پاره شدن منجر به افت ناگهانی فشار خون و مرگ شود. درمانهای اصلی آن عبارتند از:
- جراحی باز قلب یا ترمیم دیواره
- تغییر سبک زندگی برای تقویت قلب
- استفاده از استنت و گرافت در موارد خاص
- مصرف دارو برای کنترل فشار خون و کاهش خطر لخته
پیروی از این درمانها اهمیت زیادی دارد. چرا که جلوی بزرگ شدن و پارگی آنوریسم را میگیرد.
برای تشخیص و درمان قطعی انواع آنوریسم قلبی توسط دکتر رامین بقایی تهرانی با ما تماس (02188670350) بگیرید.
منابع
- https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/16742-aorta-aortic-aneurysm
- https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/23286-ventricular-aneurysm
0 نظر