بیماری ایسکمیک قلبی (Ischemic heart disease) یکی از شایعترین و جدیترین مشکلات قلبی است که میلیونها نفر در سراسر جهان را تحت تأثیر قرار میدهد. این بیماری زمانی رخ میدهد که جریان خون به عضله قلب به دلیل تنگی یا انسداد عروق کرونر کاهش مییابد و در نتیجه عملکرد قلب مختل میشود. شناخت دقیق این بیماری، علل، علائم و روشهای درمانی آن نقش مهمی در پیشگیری از عوارض جدی مانند حمله و نارسایی قلبی دارد. در ادامه مطلب به بررسی تمام جنبههای این بیماری و تعریف ایسکمی خاموش میپردازیم.
برای معاینه و درمان بیماری ایسکمیک قلبی، همین حالا با مطب دکتر رامین بقایی تهرانی تماس بگیرید: 02188670350
ایسکمی چیست؟
ایسکمی (Ischemia) به وضعیتی گفته میشود که جریان خون و اکسیژن به بخشی از بدن کاهش پیدا میکند. ایسکمی قلبی زمانی رخ میدهد که خون و اکسیژنرسانی به عضله قلب کاهش یابد.
بیماری ایسکمیک قلب چیست؟
بیماری ایسکمیک قلب (Ischemic heart disease) یا کاردیومیوپاتی ایسکمیک (Ischemic cardiomyopathy) زمانی رخ میدهد که جریان خون ورودی به عضله قلب به دلایلی مانند تنگی عروق کاهش پیدا کند. در نتیجه عضله قلب ضعیف میشود و توانایی پمپاژ مؤثر خون را از دست میدهد.
بیماری ایسکمیک قلب شایعترین نوع کاردیومیوپاتی اتساعی و مهمترین علت جهانی نارسایی سیستولیک قلب است و حدود ۶۰ درصد موارد را شامل میشود.
آیا ایسکمی قلبی خطرناک است؟
بلی، ایسکمی قلبی در صورتی که درمان نشود ممکن است به آسیب دائمی عضله قلب، نارسایی قلبی یا حتی حمله قلبی منجر شود. شدت خطر به عواملی مانند میزان انسداد عروق، مدت زمان کاهش خونرسانی و وضعیت عمومی سلامت فرد بستگی دارد. به همین دلیل تشخیص به موقع و شروع درمان میتواند خطر عوارض جدی را به طور قابل توجهی کاهش دهد.
ایسکمی خفیف یعنی چه و چه تفاوتی با بیماری ایسکمیک قلبی دارد؟
ایسکمی خفیف به معنای کاهش جزئی جریان خون به عضله قلب است که معمولاً در مراحل اولیه بیماری عروق کرونر رخ میدهد. این حالت معمولاً بدون علامت یا همراه با علائم خفیفی مانند درد قفسه سینه خفیف و تنگی نفس در فعالیتهای شدید میباشد.
اما بیماری ایسکمیک قلبی یک اصطلاح کلی و گستردهتر است که شامل تمام مراحل و شدتهای ایسکمی میشود، از موارد خفیف و گذرا تا انسدادهای شدید و پایدار عروق کرونر. به عبارت دیگر ایسکمی خفیف یکی از حالتها یا مکانیسمهای ایجاد بیماری ایسکمیک قلبی است و در صورت عدم درمان به مراحل پیشرفتهتر و خطرناکتری تبدیل میشود.
علائم بیماری ایسکمیک قلبی
با توجه به گسترده بودن اثرات کاردیومیوپاتی ایسکمیک بر تمام بدن علائم این بیماری نیز میتواند هر یک یا چند مورد از نشانههای زیر باشد:
- تنگی نفس
- ورم پاها و مچ (ادم)
- سنکوپ (غش کردن)
- سرگیجه یا سبکی سر
- آنژین صدری (درد قفسه سینه)
- تپش قلب یا احساس ضربان غیرطبیعی (آریتمی)
- خستگی شدید همراه با محدودیت فعالیت روزمره
- افزایش وزن، سرفه و احتقان ناشی از تجمع مایعات
بیشتر بدانید: علت تپش قلب چیست
برخی بیماران ممکن است بدون علامت باشند. احتمال بروز این علائم در بیماران ایسکمیک قلبی بیشتر از سایر افراد است. توضیح علت آن را از پایگاه معتبر پزشکی مایو کلینیک آمریکا میخوانیم:“Myocardial ischemia, also called cardiac ischemia, reduces the heart muscle’s ability to pump blood. A sudden, severe blockage of one of the heart’s arteries can lead to a heart attack. Myocardial ischemia might also cause serious abnormal heart rhythms.”
«ایسکمی قلبی توانایی عضله قلب در پمپاژ خون را کاهش میدهد. انسداد ناگهانی و شدید یکی از شریانهای قلب میتواند منجر به سکته قلبی شود. این بیماری همچنین ممکن است باعث ایجاد ضربانهای غیرطبیعی شدید قلب شود.»
علل کاردیومیوپاتی ایسکمیک
شایعترین علت این آسیب، بیماری عروق کرونر و حمله قلبی است که مانع رسیدن خون حاوی اکسیژن کافی به عضله قلب میشوند. سایر عوامل ایجاد کننده بیماری ایسکمیک قلبی شامل هر چیزی میشود که جریان خون به عضله قلب را کاهش میدهد، از جمله:
- آنژین پرینزمتال (Prinzmetal’s angina) (نوعی درد سینه که به دلیل اسپاسم موقت عروق کرونر ایجاد میشود)
- واسکولیت کرونری (Coronary vasculitis) (التهاب رگهای خونی قلب که جریان خون را مختل میکند)
- پارگی یا دایسکشن شریان کرونر (Dissection) (شکاف یا جدا شدن لایههای شریان قلب)
- دیسپلازی فیبروماسكولار (Fibromuscular Dysplasia) (تغییر غیرطبیعی بافت دیواره رگ که باعث تنگی میشود)
- بیماری عروق میکروسکوپی قلب (Microvascular coronary disease) (اختلال جریان خون در رگهای کوچک قلب)
از آنجا که بطن چپ اصلیترین محفظه پمپاژ قلب است ضعف عضله آن موجب کاهش توانایی قلب در رساندن خون به سراسر بدن میشود.
چه چیزهایی احتمال ابتلا به بیماری ایسکمیک قلبی را بالا میبرند؟
اگر عوامل خطر زیر را داشته باشید احتمال ایجاد کاردیومیوپاتی ایسکمیک در شما افزایش مییابد:
- دیابت
- کم تحرکی
- کلسترول بالا
- فشار خون بالا
- سابقه حمله قلبی
- استعمال دخانیات
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی
- شاخص توده بدنی (BMI) بالاتر از ۳۰
دانستن عوامل خطر هر مشکلی مانند بیماری ایسکمیک قلبی به شما کمک میکند با تنظیم آنها جلوی ابتلا به بیماری را بگیرید یا احتمال آن را کاهش دهید. برای مثلا افزایش فعالیت بدنی روزانه، کنترل چربی و فشار خون و پرهیز از مصرف دخانیات نقش زیادی در پیشگیری از کاردیومیوپاتی ایسکمیک دارند.
بیماری کاردیومیوپاتی ایسکمیک اگر درمان نشود با چه عوارضی همراه است؟
در صورت عدم درمان بیماری ایسکمیک قلبی احتمال دارد هر یک از عوارض زیر در هر لحظه یا به صورت تدریجی رخ دهد:
- ادم ریوی
- ایست قلبی
- آریتمی قلبی
- مرگ ناگهانی قلبی
- نارسایی قلبی احتقانی
- نارسایی دریچه میترال
این بیماران با توجه به ضعف عضله قلب احتمال عوارضی مانند تشکیل لخته خون و حمله قلبی را نیز دارند.
بیشتر بدانید: تفاوت سکته قلبی با ایست قلبی چیست؟
روش تشخیص قطعی بیماری ایسکمیک قلبی چیست؟
تشخیص اولیه این بیماری بر اساس شرح حال، سوابق و داروهای مصرفی، معاینه فیزیکی (قلب، ریه و اندامها) و سابقه خانوادگی بیماری قلبی صورت میگیرد. علاوه بر این گرفتن نوار قلب و انجام اکوی قلبی نیز الزامی است. سپس برای قطعی شدن تشخیص میتوان از آزمایشهای تکمیلی مانند سطح آنزیمهای قلبی در خون و تستهای زیر کمک گرفت:
- تست ورزش
- عکس قفسه سینه
- کاتتریزاسیون قلبی
- اسکن هستهای قلب
- سیتی اسکن یا MRI قلب
در موارد خاصی نیاز به نمونه برداری عضله قلبی (میوکارد) میشود.
درمان بیماری ایسکمیک قلبی چگونه انجام میشود؟
برای توضیح روش درمان کاردیومیوپاتی ایسکمیک باید ابتدا اهداف درمانی را ذکر کنیم، شامل:
- بهبود عملکرد قلب
- درمان بیماری عروق کرونر
- کاهش علائم نارسایی قلبی
روشهای درمانی این بیماری در چهار دسته اصلی قرار میگیرند:
1) درمان دارویی
داروها اولین خط درمان بوده و اغلب بهصورت ترکیبی برای دستیابی به بهترین نتیجه استفاده میشوند:
- داروهای ضدآریتمی: کنترل ضربان قلب نامنظم
- دیورتیک: کمک به دفع مایعات اضافی و کاهش ورم و تنگی نفس
- استاتین: کاهش کلسترول و جلوگیری از پیشرفت تنگی عروق کرونر
- بتابلوکر: کاهش ضربان قلب، بهبود عملکرد بطن چپ و کاهش فشار خون
- مهارکننده نپریلیزین – ARNI: جایگزین مدرنتر ACE/ARB برای برخی بیماران
- رقیق کننده خون (آنتی کوآگولانت یا آنتی پلاکت): پیشگیری از لختههای خونی
- آنتاگونیستهای آلدوسترون: کاهش مرگ و بهبود عملکرد قلب در بیماران با نارسایی پیشرفته
- مهارکننده ACE یا مهارکننده گیرنده آنژیوتانسین (ARB): کاهش فشار روی قلب و جلوگیری از پیشرفت نارسایی
اگر درباره روشهای درمان یا پیشگیری ایسکمی قلبی سوال دارید، کامنت بگذارید تا پاسخ داده شود.
2) تغییر سبک زندگی
تغییرات پایدار در سبک زندگی بخش جداییناپذیر از درمان هستند و تأثیر مستقیم بر روند بیماری دارند:
- ترک دخانیات: برای کاهش خطر پیشرفت آسیب عروق
- فعالیت بدنی منظم: متناسب با توان بیمار و تحت نظر پزشک
- کاهش مصرف نمک: برای کنترل فشار خون و جلوگیری از احتباس مایعات
- رژیم غذایی مدیترانهای: سرشار از میوه، سبزیجات، غلات کامل، ماهی و روغن زیتون برای بهبود سلامت قلب
3) دستگاههای کاشتنی
دستگاههای زیر برای بیماران با ضعف شدید عملکرد قلب یا آریتمی خطرناک توصیه میشوند:
- دفیبریلاتور قابل کاشت (ICD)
- درمان بازآفرینی قلب یا همزمان سازی (CRT)
4) روشهای تهاجمی و جراحی
در مواردی که درمان دارویی و تغییر سبک زندگی کافی نباشد روشهای پیشرفتهتری به کار میرود:
- پیوند قلب
- آنژیوپلاستی و استنتگذاری
- دستگاه کمکی بطن چپ (LVAD)
- جراحی بای پس عروق کرونر (CABG)
- جراحی بازسازی بطن چپ یا کاهش حجم بطن
انتخاب روش درمان بیماری ایسکمیک قلبی بستگی به شدت آن و شرایط بیمار دارد.
بیماری ایسکمی خاموش چیست؟
برخی افراد از جمله بیماران مبتلا به آنژین صدری بدون آنکه متوجه شوند یا دردی احساس کنند دورههایی از ایسکمی دارند. به این حالت ایسکمی خاموش (Silent ischemia) میگویند. این افراد ممکن است بدون هشدار قبلی دچار سکته قلبی شوند. احتمال بروز این حالت در مبتلایان به دیابت و کسانی که سابقه حمله قلبی دارند بیشتر است.
دکتر رامین بقایی تهرانی، بهترین فوق تخصص جراحی قلب برای درمان ایسکمی قلبی
دکتر رامین بقایی تهرانی یکی از برجستهترین و بهترین پزشکان فوق تخصص جراحی قلب در ایران محسوب میشوند. ایشان سالها تجربه در زمینه درمان بیماریهای قلبی از جمله حمله قلبی، ایسکمی قلبی و بیماریهای دریچهای دارند. و توانستهاند با استفاده از روشهای پیشرفته و مدرن جراحی کیفیت زندگی بیماران را بهطور چشمگیری بالا ببرند.
تخصص بالای ایشان در انجام عملهای پیچیده مانند آنژیوپلاستی، بای پس عروق کرونر و جراحی بازسازی بطن قلب اعتماد بیماران در درمان این بیماری را جلب کردهاست.
برای دریافت نوبت جهت معاینه قلب و تشخیص و درمان بیماری ایسکمیک قلبی با ما تماس (02188670350) بگیرید.
جمعبندی 4 درمان اصلی بیماری ایسکمیک قلبی
در نهایت باید گفت کاردیومیوپاتی ایسکمیک یا بیماری ایسکمیک قلبی چهار دسته درمان دارد، شامل:
- داروها، مثل آسپیرین
- دستگاههای کاشتنی، مانند باتری قلب
- تغییر سبک زندگی، مثلاً با فعالیت بیشتر
- روشهای تهاجمی و جراحی، مانند آنژیوپلاستی
در صورت تجربه علائم برای تشخیص و درمان بیماری ایسکمیک قلبی با ما در مطب دکتر رامین بقایی تهرانی تماس (02188670350) بگیرید.
منابع
- https://my.clevelandclinic.org/health/
- http://heart.org/en/health-topics/
- https://www.mayoclinic.org/
0 نظر