زمانی که کودک شما از احساس کوبیده شدن قلب خود در قفسه سینه شکایت می‌کند یا خودتان متوجه تپش قلب کودکتان می‌شوید، موجی از نگرانی و ترس از بیماری‌های خطرناک به سراغتان می‌آید. اما آیا هر تپش قلبی در کودکان، نشانه یک مشکل جدی است؟

سیستم قلبی و عروقی کودکان در حال رشد و ضربان قلب آن‌ها به طور طبیعی سریع‌تر از بزرگسالان است. با این حال، تپش قلب می‌تواند گاهی نشانه‌ای از یک آریتمی یا مشکل پنهان قلبی باشد که نیازمند توجه و پیگیری دقیق پزشکی است.

داشتن اطلاعات دقیق و علمی کمک می‌کند تا بهترین و سریع‌ترین اقدام را برای سلامت فرزندتان انجام دهید. در این مقاله جامع که به بررسی کامل دلایل، علائم خطر، ضربان طبیعی و راه‌های درمان تپش قلب در کودکان می‌پردازیم. تا انتهای این مطلب با ما همراه باشید تا آرامش خاطر را به خود و سلامتی را به فرزندتان هدیه دهید.

تپش قلب در کودکان چگونه است و چه حسی دارد؟

تپش قلب (Palpitation) حالتی است که در آن فرد احساس می‌کند، قلبش خیلی تند، محکم، یا با ریتمی نامنظم می‌تپد. کودکان کوچک‌تر ممکن است نتوانند این احساس را به درستی بیان کنند؛ آن‌ها معمولاً از کلماتی مانند «درد سینه»، «لرزش در سینه» یا «احساس یک پروانه در قفسه سینه داشتن» استفاده می‌کنند. در نوزادان نیز این حالت ممکن است با بی ‌قراری، تعریق زیاد هنگام شیر خوردن یا رنگ‌ پریدگی خود را نشان دهد.

با بهترین دکتر فوق تخصص قلب کودکان در تهران آشنا شوید.

ضربان قلب طبیعی برای کودکان در سنین مختلف چقدر است؟

برای اینکه بدانید آیا کودک شما واقعاً دچار تپش قلب غیرطبیعی شده است یا خیر، ابتدا باید با محدوده طبیعی ضربان قلب در سنین مختلف آشنا باشید. توجه داشته باشید که اعداد ذکر شده در جدول، در حالت استراحت مورد اندازه‌گیری قرار بگیرند:

*هشدار پزشکی: اگر ضربان قلب کودک شما در حالت استراحت و آرامش، به طور مداوم بالاتر از این اعداد است، بررسی‌های پزشکی ضروری است.

مهم‌ترین علت‌های تپش قلب کودکان چیست؟

دلایل تند شدن ضربان قلب در بچه‌ها به 2 دسته کلی بی ‌خطر (غیر قلبی) و خطرناک (قلبی) تقسیم می‌شوند:

1. دلایل غیر قلبی و شایع (معمولاً بی ‌خطر)

در بسیاری از مواقع، ساختار قلب کودک کاملاً سالم است و عوامل بیرونی باعث افزایش ضربان می‌شوند. این عوامل عبارت‌اند از:

• ابتلا به تب و عفونت‌های سیستمیک

یکی از شایع‌ترین دلایل تپش قلب در کودکان تب است؛ به طوری که به ازای هر 1 درجه افزایش دمای بدن، ضربان قلب حدود 10 تا 15  ضربه در دقیقه افزایش می‌یابد.

• تجربه استرس، اضطراب و فشارهای روانی

ترس از مدرسه، امتحانات یا مشکلات خانوادگی می‌تواند باعث ترشح آدرنالین و افزایش موقت ضربان قلب شود.

• ابتلا به کم‌ خونی (آنمی) و فقر آهن

کاهش گلبول‌های قرمز باعث می‌شود که قلب برای جبران افت اکسیژن ‌رسانی به بافت‌ها، سریع‌تر خون را پمپ کند.

• مصرف مواد محرک، کافئین و داروهای خاص

مصرف زیاد نوشابه‌ها، شکلات، نوشیدنی‌های انرژی‌زاها و همچنین عوارض جانبی برخی داروهای سرماخوردگی یا اسپری‌های آسم، ضربان قلب کودک را بالا می‌برد.

• کاهش شدید مایعات و کم ‌آبی بدن (دهیدراتاسیون)

از دست دادن مایعات بدن در روزهای گرم یا به دنبال اسهال و استفراغ، باعث می‌شود که قلب برای حفظ فشار خون تندتر بزند.

2. دلایل قلبی (نیازمند پیگیری تخصصی)

گاهی اوقات تپش قلب ریشه در مشکلات ساختاری یا الکتریکی قلب دارد. این موارد اگر چه کمتر شایع‌اند، اما در صورت عدم رسیدگی می‌توانند خطرات جدی (از جمله: نارسایی قلبی یا نیاز به عمل پیوند قلب) را به همراه داشته باشند. این اختلالات به 2 دسته اصلی تقسیم می‌شوند:

• آریتمی‌های قلبی (اختلالات الکتریکی)

این مشکل ناشی از اختلال در سیستم سیگنال ‌دهی قلب است که ریتم طبیعی را به هم می‌ریزد. در شایع‌ترین نوع آن با نام تاکی کاردی فوق بطنی  (SVT)، ضربان قلب کودک به ‌طور ناگهانی و بدون دلیل بالا رفته و پس از دقایقی دوباره عادی می‌شود.

• بیماری‌های مادرزادی قلب (ناهنجاری‌های ساختاری)

این موارد شامل مشکلات ساختاری از بدو تولد، نظیر نقص در دیواره‌ها (سوراخ قلب) یا اختلالات دریچه‌ای است. درمان این ناهنجاری‌ها که با تحمیل فشار مضاعف باعث تپش قلب می‌شوند، معمولاً نیازمند جراحی قلب کودکان (بیماری‌های مادرزادی قلب) است.

به عنوان والدین، نیازی نیست با هر بار تند زدن قلب کودک دچار وحشت شوید، اما به هیچ وجه نباید از کنار این مسئله به سادگی عبور کنید؛ به خصوص اگر این تپش قلب با علائم هشدار دهنده و اورژانسی همراه باشد. در ادامه به نشانه‌های خطرناک تپش قلب اطفال می‌پردازیم.

چه زمانی باید تپش قلب کودک را جدی بگیریم؟ (6 علائم هشدار دهنده و مراجعه فوری به پزشک قلب)

یکی از بزرگترین ترس‌های والدین، عدم تشخیص به موقع خطر است. اگر تپش قلب کودک شما با هر یک از علائم زیر همراه بود، باید فوراً به اورژانس مراجعه کنید یا با یک متخصص قلب مشورت نمایید:

1. درد قفسه سینه: احساس درد، فشار یا سنگینی در سینه و بدتر شدن آن با تنفس
2. غش کردن (سنکوپ): از دست دادن ناگهانی هوشیاری و افتادن کودک روی زمین
3. سرگیجه و ضعف: احساس سیاهی رفتن چشم‌ها، سرگیجه شدید و از دست دادن ناگهانی تعادل
4. تداوم تپش قلب: ضربان قلب غیر طبیعی و بیش از 30 دقیقه طول کشیدن آن با وجود استراحت
5. تغییر رنگ پوست: کبودی مشهود در لب‌ها و بستر ناخن‌ها (سیانوز) یا رنگ پریدگی شدید صورت
6. تنگی نفس شدید: به نفس نفس افتادن، احساس خفگی یا سختی در تنفس (حتی در حالت استراحت)

* نکته مهم برای والدین: مشاهده این علائم لزوماً به معنای یک بیماری لاعلاج نیست؛ اما در چنین شرایطی، مهم‌ترین اقدام شما حفظ خونسردی و انتقال سریع کودک به مراکز درمانی معتبر جهت معاینه توسط متخصص است.

روند تشخیص بیماری‌های قلبی در کودکان چگونه است؟

پزشک متخصص برای تشخیص بیماری‌های قلبی در کودکان، ابتدا تاریخچه پزشکی دقیق کودک و خانواده را بررسی می‌کند. سپس از روش‌های زیر استفاده می‌شود:

پس از انجام این بررسی‌ها، پزشک متخصص با قطعیت مشخص می‌کند که آیا تپش قلب کودک یک واکنش طبیعی به عوامل محیطی است، یا ریشه در ناهنجاری‌هایی دارد که نیازمند مداخلات پیشرفته‌تر (مانند: درمان‌های دارویی یا جراحی قلب کودکان) می‌باشد. بنابراین تشخیص زود هنگام، مهم‌ترین قدم برای تضمین سلامت قلب فرزند شماست.

دکتر رامین بقایی؛ متخصص و جراح قلب کودکان برای درمان اختلالات قلبی

زمانی که پای سلامت قلب فرزندتان در میان می‌باشد، انتخاب یک پزشک ماهر که بتواند دغدغه و ترس والدین را درک کند، حیاتی است. دکتر رامین بقایی تهرانی، فوق تخصص جراحی قلب و عروق کودکان و بزرگسالان با بیش از 20 سال تجربه درخشان، یکی از معتبرترین مراجع پزشکی ایران در این حوزه هستند.

دانش به ‌روز، عضویت در هیئت علمی دانشگاه و افتخار پایه‌گذاری «دوره فلوشیپ جراحی بیماری‌های مادرزادی قلب» در ایران، در کنار سابقه صدها جراحی و درمان موفق، دکتر بقایی را به نامی مطمئن برای بازگرداندن تپش‌های آرام و منظم به قلب کودک شما تبدیل کرده است.

خدمات تخصصی دکتر رامین بقایی برای مسیر درمان تپش قلب و بیماری‌های قلبی کودکان

پروفایل درمانی دکتر بقایی به گونه‌ای طراحی شده است که تمامی نیازهای تشخیصی و درمانی کودکانی که دچار اختلالات ضربان یا ناهنجاری‌های قلبی هستند را پوشش دهد:

• تشخیص دقیق ریشه تپش قلب: ارزیابی جامع برای تفکیک تپش قلب‌های خوش‌خیم از آریتمی‌های خطرناک و ارائه بهترین پلن درمانی متناسب با شرایط کودک
• جراحی بیماری‌های مادرزادی قلب کودکان: درمان ریشه‌ای و قطعی نقص‌های ساختاری قلب از بدو تولد (از علل مهم و پنهان تپش قلب غیر طبیعی در نوزادان و کودکان)
• جراحی دریچه‌های قلب و آئورت: اصلاح و ترمیم اختلالات دریچه‌ای (به همراه داشتن افت اکسیژن، بی ‌نظمی در ضربان و تپش قلب)
• مشاوره قلبی به مادران باردار (اکوکاردیوگرافی قلب جنین): بررسی سلامت قلب جنین پیش از تولد برای تشخیص آریتمی‌ها و ناهنجاری‌های احتمالی
• جراحی کم ‌تهاجمی قلب و پیوند قلب: استفاده از پیشرفته‌ترین متدهای روز دنیا با حداقل عوارض برای درمان نارسایی‌ها و مشکلات پیشرفته قلبی

کلام آخر برای والدینی که نگران تپش قلب کودک خود هستند

تپش قلب کودکان در بسیاری از مواقع ناشی از عوامل ساده‌ای (مانند: تب، هیجان یا فعالیت بدنی) است و جای نگرانی ندارد؛ اما هیچ علامت مداوم یا همراه با درد، سرگیجه و غش را نباید نادیده گرفت. تشخیص زود هنگام بیماری‌های مادرزادی و آریتمی‌ها می‌تواند از بروز عوارض جبران ‌ناپذیر جلوگیری کند. اعتماد به یک جراح و متخصص قلب با تجربه، کلید طلایی بازگشت سلامتی و شادابی به زندگی کودک شماست.

آیا فرزند شما علائم تپش قلب یا خستگی زودرس دارد؟سلامت قلب فرزندتان را به تعویق نیندازید. برای رزرو نوبت مشاوره و ویزیت با مطب دکتر رامین بقایی 88670350-021 تماس بگیرید.

سوالات متداول درباره تپش قلب کودکان

مطالب مرتبط

اندوکاردیت چیست؟ راهنمای کامل تشخیص و درمان عفونت داخلی قلب

بالن قلب چیست؟

تاکی‌ کاردی قلبی (Tachycardia)، علت، علائم و درمان ضربان قلب سریع