بدن ما با گذر عمر تغییرات مختلفی پیدا میکند و قلب نیز از این قاعده مستثنی نیست. همین تغییرات باعث احتمال بیشتر انواع بیماری قلبی در سالمندان و بروز علائم مربوطه میشود. عوارض این بیماریها میتوانند کیفیت زندگی را پایین بیاورند و ادامه آن را برای افراد مسن سخت کنند. مهمترین علائم هشداردهنده شروع بیماریهای قلبی در افراد مسن عبارتند از: تنگی نفس، درد قفسه سینه، تعریق سرد، خستگی شدید و کاهش انرژی در بلندمدت است. برای شناخت سایر نشانهها، تشخیص و درمان این بیماریها با ما در ادامه مطلب همراه شوید.
چرا بیماریهای قلبی در سالمندان اهمیت بیشتری دارند؟
افزایش سن بهطور طبیعی با تغییراتی در ساختار و عملکرد قلب و عروق همراه است، از جمله:
- تنگی جدار عروق
- کاهش توان پمپاژ قلب
- افزایش احتمال ایجاد لخته خون
- سفتی و کاهش انعطافپذیری عروق بدن
- افزایش تجمع و رسوب چربی در رگهای قلبی
این تغییرات سالمندان را در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به انواع بیماری قلبی قرار میدهد. علاوه بر این تشخیص این بیماریها در سالمندان بهدلیل همراهی با سایر بیماریهای زمینهای و شباهت علائم یا بروز نشانههای کمتر شناختهشده پیچیدهتر است.
برای مثال دو مورد از شایعترین علائم بیماری قلبی در سالمندان درد قفسه سینه و تنگی نفس است؛ اما بعضی مواقع بهشکل درد بالای شکم بروز میکند و با مشکلات گوارشی اشتباه میشود. علاوه بر این تنگی نفس بعضاً میتواند در همراهی با مشکلات عفونی و ریوی باشد. مهمترین نکته در این مواقع این است که تمام آنها را قلبی در نظر بگیریم و در سریعترین زمان به پزشک یا اورژانس مراجعه کنیم.
شایعترین انواع بیماری قلبی در سالمندان کدامند؟
بیماریهای قلبی طیف وسیعی دارند که برخی از آنها در دوران سالمندی شیوع بیشتری پیدا میکنند. شناخت این بیماریها میتواند به مراجعه بهموقع، تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر آنها کمک کند. برخی از شایعترین انواع آنها عبارتند از:
1. بیماری عروق کرونر (Coronary artery disease)
بیماری عروق کرونر که اغلب به آن تصلب شرایین نیز گفته میشود، یکی از شایعترین علل بیماری قلبی در افراد مسن است. در این بیماری پلاکهای چربی در دیواره شریانهایی که خون را به قلب میرسانند تجمع پیدا میکنند و باعث تنگشدن آنها میشوند. این پلاکها عمدتاً از کلسترول بد تشکیل شدهاند و میتوانند منجر به کاهش جریان خون ورودی به قلب و حمله یا سکته قلبی شوند. علائم شایع در این بیماری عبارتند از: آنژین صدری (درد قفسه سینه)، تنگی نفس و در نهایت منجر به حمله قلبی در سالمندان میشود..
2. نارسایی قلبی (Heart failure)
نارسایی قلبی زمانی گفته میشود که عضله قلب نمیتواند خون را بهطور مؤثر پمپاژ کند تا نیاز اکسیژن اندامهای مختلف بدن تأمین شود. این بیماری میتواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله بیماری عروق کرونر، عفونت قلبی، آریتمی، فشار خون بالا و بیماریهای دریچهای قلب باشد. نارسایی قلب با تنگی نفس، سرفههای شبانه، خستگی زودهنگام پس از فعالیت و ورم پاها بروز میکند. نارسایی میتواند تأثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی داشته باشد و نیازمند برنامه درمانی دقیقی است.
3. نامنظمی ضربان قلب یا آریتمی (Arrhythmia)
آریتمی به معنای ضربان نامنظم قلب است که انواع مختلفی دارد؛ اما بهصورت کلی با تندی (تاکیکاردی) یا کندی ضربان قلب (برادی کاردی) ایجاد میشود. آریتمی قلبی در سالمندان شایعتر است و میتواند علائمی مانند تپش قلب، سرگیجه، ضعف و حتی غشکردن یا سنکوپ (Syncope) را بهدنبال داشته باشد. برخی از انواع آن خطر سکته مغزی را افزایش میدهند.
4. بیماریهای دریچهای قلب (Valvular heart diseases)
دریچههای قلب نقش مهمی در تنظیم جریان خون بین حفرههای قلب دارند. این دریچهها ممکن است با افزایش سن، سفت یا تنگ شوند (تنگی دریچه) یا درست بسته نشوند (نارسایی دریچه)، بیماریهای دریچهای قلب در سالمندان معمولاً با تنگی نفس، خستگی، درد قفسه سینه و نارسایی قلبی همراه است.
اطلاعات بیشتر در رابطه با بیماری نارسایی دریچه میترال قلب بدانید.
5. فشار خون بالا (Hypertension)
اگرچه فشار خون بالا به خودی خود یک بیماری قلبی محسوب نمیشود، اما یکی از مهمترین عوامل خطر برای ابتلا به بسیاری از بیماریهای قلبی در سالمندان است. فشار خون بالا اغلب علامتی ندارد و به آن «قاتل خاموش» میگویند. بههمین دلیل تشخیص و کنترل فشار خون بالا در کنار اندازهگیری منظم آن اهمیت بالایی برای سلامت افراد مسن دارد.
علائم هشداردهنده قلبی در سالمندان کدامند؟
تشخیص زودهنگام بیماری قلبی در افراد مسن میتواند به بهبود نتایج درمان و پیشگیری از عوارض جدی آنها کمک کند. بنابراین آگاهی از علائم آنها میتواند بسیار مؤثر باشد. برخی از مهمترین علائم بیماری قلبی در سالمندان عبارتند از:
- درد یا فشار در قفسه سینه (آنژین صدری): این درد ممکن است به بازو، گردن، فک یا پشت کتف نیز انتشار یابد و معمولاً با فعالیت بدنی یا استرس تشدید میشود و با استراحت بهبود مییابد
- تنگی نفس: احساس کمبود نفس بهخصوص هنگام فعالیت یا در حالت درازکش، میتواند علامت بسیاری از بیماریهای قلبی باشد
- سرگیجه یا احساس سبکی سر: این علائم ممکن است بهدلیل کاهش جریان خون به مغز بر اثر بیماری قلبی ایجاد شود
- درد بالای شکم و تهوع یا استفراغ: در برخی موارد بهخصوص در زنان و افراد مسن، حمله قلبی با این علائم ظاهر میشود
- خستگی غیرمعمول: خستگی شدید و ضعف بدون دلیل مشخص، معمولاً نشانهای از افت عملکرد قلب است
- تورم پاها و مچ پا: تجمع مایعات در بدن بهدنبال نارسایی قلبی، اندامهای تحتانی را متورم میکند
- تعریق سر: در این حالت بدن سرد است و تب وجود ندارد؛ اما تعریق زیادی رخ میدهد
- تپش قلب: این حالت بههمراه تندی ضربان قلب میتواند ناشی از آریتمی باشد
توجه داشته باشید که علائم بیماری قلبی در سالمندان ممکن است همیشه واضح نباشد و با علائم سایر بیماریها اشتباه گرفته شود. به همین دلیل در صورت مشاهده هر یک از این علائم، باید به پزشک یا اورژانس برای بررسی دقیق مراجعه کنید.
چه عواملی احتمال ابتلا به این بیماریها را در افراد مسن افزایش میدهد؟
برخی علائم خطر میتوانند سالمندان را بیشتر در معرض بیماریهای قلبی قرار دهند، شامل:
- دیابت
- افزایش سن
- استرس مزمن
- فشار خون بالا
- فعالیت بدنی کم
- چاقی و اضافه وزن
- مصرف سیگار و دخانیات
- چربی خون و کلسترول بالا
- سابقه خانوادگی بیماری قلبی
- رژیم غذایی ناسالم پر از نمک، قند و چربی
به استناد مرکز کنترل بیماریهای امریکا (CDC):“Smoking is a major cause of CVD, causing one in every four deaths from CVD. Estimates show that smoking increases the risk for coronary heart disease by 2 to 4 times and for stroke by 2 to 4 times compared to not smoking.”
«سیگارکشیدن یکی از عوامل اصلی بیماریهای قلبیعروقی و مسئول یکچهارم مرگومیر ناشی از این بیماریهاست. برآوردها نشان میدهد که مصرف سیگار و سایر دخانیات خطر ابتلا به بیماری عروق کرونر قلب و سکته مغزی را دو تا چهار برابر بیشتر از افراد غیرسیگاری میکند.»
منبع: https://www.cdc.gov/tobacco/about/cigarettes-and-cardiovascular-disease.html
چگونه میتوان از بیماریهای قلبی در سالمندان پیشگیری کرد؟
پیشگیری همیشه بهتر از درمان است. با سبک زندگی سالم و کاهش عوامل خطر بیماری قلبی میتوان جلوی ابتلا به بیماری قلبی در سالمندان را گرفت یا روند پیشرفت آنها را کند کرد. برخی از مهمترین راهکارها عبارتند از:
- تغذیه سالم
- خواب کافی
- مدیریت استرس
- تنظیم فشار خون
- فعالیت بدنی منظم
- کنترل کلسترول خون
- مراجعه دورهای به پزشک
- پرهیز از مصرف سیگار و الکل
- کنترل و درمان بیماریهای زمینهای، مانند دیابت
به توصیه بسیاری از مراجع معتبر پزشکی انجام حداقل 150 دقیقه فعالیت بدنی متوسط یا 75 دقیقه فعالیت بدنی شدید در طول هفته باعث تقویت قلب، کنترل وزن و کاهش فشار خون و کلسترول میشود.
روش تشخیص بیماری قلبی در سالمندان چیست؟
تشخیص مشکلات قلبی در همه افراد در 5 مرحله اصلی زیر انجام میشود:
- شرح حال: شامل علائم بیماری، سوابق بیماری در فرد و خانواده، داروهای مصرفی، برخی عادات مانند مصرف سیگار و الکل
- معاینه فیزیکی: با اندازهگیری فشار خون، بررسی تورم اندام و سمع قلب و ریهها
- نوار قلب یا الکتروکاردیوگرام (EKG)
- تستهای آزمایشگاهی: مانند آزمایش خون و آنزیمهای قلبی
- اقدامات پیشرفتهتر: از جمله اکوی قلب، تست ورزش، آنژیوگرافی عروق کرونر و…
انتخاب روش تشخیصی نهایی بستگی به علائم اولیه و صلاحدید پزشک متخصص دارد.
درمان بیماریهای قلبی در سالمندان چگونه انجام میشود؟
درمانهای قلبی بسته به نوع و شدت بیماری متفاوت است و ممکن است یکی از موارد زیر یا ترکیبی از آنها باشد:
- تغییرات سبک زندگی: مانند رعایت رژیم غذایی سالم، داشتن فعالیت بدنی منظم، ترک سیگار و مدیریت استرس
- داروهای خوراکی یا تزریقی: از جمله آسپیرین، پلاویکس، کارودیلول و… بسته به نوع بیماری
- روشهای مداخلهای: مثل آنژیوپلاستی و استنتگذاری عروق کرونر
- اقدامات پیشرفتهتر: مانند باتری قلبی، جراحی قلب باز و جراحی کمتهاجمی قلب
هدف از درمان بیماری قلبی در سالمندان کنترل علائم، بهبود کیفیت زندگی، پیشگیری از عوارض جدی و افزایش طول عمر است.
بهترین راه برای مراقبت از افراد مسن دارای مشکلات قلبی در منزل چیست؟
مؤثرترین روشهای مراقبت از سالمندان دارای بیماری قلبی در منزل عبارتند از:
- فراهمکردن آرامش بیشتر در منزل
- پیروی از دستورات پزشک متخصص
- چککردن منظم علائم و توجه به وضعیت سالمند
- مراجعه به پزشک برای ویزیت در وقت تعیینشده
- تهیه فهرستی از داروها و تنظیم زمان برای دادن آنها
- کمکگرفتن از بستگان یا پرستار خانگی در صورت کمبود وقت
یکی دیگر از مهمترین نکات حمایت از سالمند برای رعایت سبک زندگی سالم است، برای مثال با تشویق او به ورزش و پختن غذاهای خانگی سالم برای او است.
دکتر رامین بقایی تهرانی، از بهترین متخصصین جراحی قلب در تهران
اگر شما یا یکی از عزیزانتان در سنین سالمندی با علائم بیماری قلبی مواجه هستید توصیه میشود برای ارزیابی دقیق به پزشک متخصص قلب و عروق مراجعه نمایید. دکتر رامین بقایی تهرانی، با تجربه و تخصص بالا در زمینه بیماریهای قلبی و انواع جراحیهای قلب و عروق، آماده ارائه خدمات تشخیصی و درمانی به شما عزیزان است.
برای کسب اطلاعات بیشتر و گرفتن نوبت جهت تشخیص و درمان انواع بیماری قلبی در سالمندان و بزرگسالان میتوانید با مطب تماس (02188670350) بگیرید.
جمعبندی انواع بیماری قلبی در افراد مسن
بیماری قلبی در سالمندان یک چالش جدی برای سلامت این گروه سنی محسوب میشود، اما با آگاهی از علائم هشداردهنده، عوامل خطر و روشهای پیشگیری و درمان میتوان به حفظ سلامت قلب و بهبود کیفیت زندگی در این دوران کمک کرد. تشخیص زودهنگام و مدیریت صحیح بیماریهای قلبی نقش کلیدی را در پیشگیری از عوارض جدی مانند حمله قلبی در افراد مسن و نارسایی قلبی دارد.
0 نظر